TAŞ TEPELER’DE ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR: SAYBURÇ’TA YENİ BULGULAR

Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesine bağlı Sayburç Mahallesi’nde sürdürülen arkeolojik kazılar, tarih öncesi döneme ilişkin önemli bilgiler sunmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Taş Tepeler Projesi” kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eylem Özdoğan başkanlığında yürütülüyor. Kazılara Karaköprü Belediyesi de destek sağlıyor.

Her yıl daha geniş bir alana yayılan kazılarda, Sayburç yerleşiminin genel yapısının ortaya çıkarılması amaçlanıyor. Uzun kazı sezonları sayesinde özel yapıların yanı sıra konutlar, günlük yaşam alanları ve farklı yapı formları da bir bütün içerisinde değerlendiriliyor.

KAZI ALANI HER YIL GENİŞLETİLİYOR

Çalışmaların ilk yıllarda daha küçük bir alanda gerçekleştirildiğini belirten Doç. Dr. Eylem Özdoğan, 2022 yılından itibaren kazı alanının her yıl genişletildiğini ifade etti.

Uzun kazı sezonlarının yerleşimin daha kapsamlı anlaşılmasına katkı sunduğunu belirten Özdoğan, bu yıl yeni alanlarda da kazı çalışmalarına başlandığını söyledi.

Özdoğan, “Çalışmalar güzel gidiyor. İlk sene daha küçük bir alanda çalışmıştık. Hem kazılar yeni başladığı için hem de altyapıyla ilgili durumlardan dolayı böyle ilerlemiştik. Fakat 2022'den beri her sene biraz daha geniş bir alanda, yerleşmeyi biraz daha iyi anlayacak şekilde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Genelde uzun sezonlar yapıyoruz. Bunun çok faydasını gördük. Böylece amaçladığımız şeylere ulaşmamız daha kolay oluyor. Bu sene de yeni alanlar açtık.” dedi.

GÜNEY KAZI ALANINDA ÇALIŞMALAR BİRLEŞTİRİLDİ

Sayburç’taki Güney Kazı Alanı’nda iki ayrı açma grubunda çalışma yürütüldüğünü aktaran Özdoğan, bu yıl iki alan arasındaki bölümün de birleştirildiğini belirtti.

Geniş alan kazılarının yerleşimin bütüncül şekilde değerlendirilmesine imkan verdiğini ifade eden Özdoğan, özel yapılarla konut alanlarını aynı çerçevede inceleyebildiklerini söyledi.

Doç. Dr. Eylem Özdoğan, “Sayburç'ta geniş alan kazılarını sürdürüyor olmamızın sonucunda yerleşmeyi bütüncül bir şekilde görebilecek sonuçlar elde ettik. Burada hem özel yapıları hem konut yapılarını hem de bazı ara yapı formlarını takip edebiliyoruz. Bu da bize tarih öncesi dönemi bütüncül bir şekilde anlamamıza olanak sağlıyor.” diye konuştu.

GÜNLÜK YAŞAMIN İZLERİ ORTAYA ÇIKARILIYOR

Kazılarda yalnızca sanatsal eserler ve özel yapılar değil, dönemin insanlarının günlük yaşamına ilişkin ayrıntılar da araştırılıyor. Yapıların içerisinde bulunan farklı bölümlerin, geçmişteki yaşam biçiminin anlaşılması açısından önemli bilgiler sunduğu belirtiliyor.

Özdoğan, “Sadece o dönem insanının ürettiği sanatsal betimlemeleri ve özel yapıları değil, gündelik yaşamda nasıl bir hayat sürdüklerini, yaşamı sürdürmek için neler yaptıklarını da ayrıntılı bir şekilde görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sayburç’taki yerleşimin milattan önce 9 bin yılın ortalarına tarihlendiğini belirten Özdoğan, elde edilen bulguların bölgede yaşayan toplulukların sosyal ve kültürel yapısının anlaşılmasına önemli katkı sağladığını kaydetti.

ÖZEL YAPILAR TOPLUMSAL YAŞAMA IŞIK TUTUYOR

Sayburç’ta farklı büyüklüklerde özel yapıların bulunduğunu belirten Özdoğan, bu alanların topluluğun bir araya geldiği ve ortak etkinliklerin gerçekleştirildiği mekanlar olarak değerlendirildiğini söyledi.

Doç. Dr. Eylem Özdoğan, “Hem büyük özel yapılar var hem de biraz daha küçük özel yapılar bulunuyor. Bu özel yapıları biz daha çok kamusal, topluluğun bir araya geldiği ve ortak etkinliklerde bulunduğu yerler olarak tanımlıyoruz.” dedi.

Yapılarda üst düzey sanatsal üretim izlerine rastlandığını ifade eden Özdoğan, bulguların dönemin topluluklarında birlikte hareket etme ve ortak etkinlik gerçekleştirme davranışlarının önemini ortaya koyduğunu belirtti.

MİMARİDEKİ DEĞİŞİM KAZILARLA İZLENİYOR

Sayburç’ta ortaya çıkarılan konut yapılarının, tarih öncesi dönemde yaşanan mimari değişime ilişkin de önemli ipuçları sunduğu belirtildi.

Yuvarlak planlı yapılardan dörtgen planlı yapılara geçişin izlerinin görüldüğünü aktaran Özdoğan, “Biz burada köşe kullanımının başladığını ama hâlâ geleneksel yuvarlak planlı binaların kullanılmaya devam edildiğini gördük.” ifadelerini kullandı.

Konutlarda ortaya çıkarılan fırınlar, besin hazırlama alanları ve küçük depolama bölümlerinin dönemin yaşam biçimine ilişkin bilgiler verdiğini belirten Özdoğan, bu bulguların hane kavramının oluşmaya başladığına işaret ettiğini kaydetti.

YERLEŞİK YAŞAMIN DÖNÜŞÜMÜ ARAŞTIRILIYOR

Sayburç’ta yaşayan toplulukların avcı-toplayıcı yaşam biçimini sürdürdüğünü belirten Özdoğan, buna karşın yerleşik yaşamın da başladığını ifade etti.

Toplulukların kalabalık gruplar halinde bir arada yaşamasının sosyal ve teknolojik değişimleri beraberinde getirdiğini aktaran Özdoğan, kazılarda bu dönüşümün izlerinin takip edilebildiğini söyledi.

Özdoğan, “Bu topluluklar hâlâ avcı-toplayıcı bir yaşam sürüyorlar. Yerleşik yaşama geçmişler ve çok kalabalık gruplar hâlinde bir arada yaşıyorlar. Bunun getirdiği sosyal ve teknolojik dönüşümü de burada takip edebiliyoruz.” diye konuştu.

KARAKÖPRÜ BELEDİYESİ DE ÇALIŞMALARA DESTEK VERİYOR

Karaköprü’ye bağlı Sayburç Mahallesi’nde devam eden kazılar, bölgenin tarih öncesi dönemine ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkarılması açısından önem taşıyor.

Karaköprü Belediyesi’nin de destek verdiği çalışmaların ilerleyen süreçte genişletilerek sürdürülmesi ve yeni bulgularla Sayburç yerleşiminin geçmişine ilişkin daha kapsamlı bilgilerin elde edilmesi hedefleniyor.